نی

لطیف‌ترین صدای سازهای ارکستر موسیقی سنتی ایرانی بی‌شک متعلق به نی است. این ساز ساختمان بسیار ساده‌ای دارد. در واقع این ساز چیزی به جز ساقه‌ی خشکیده‌ی گیاه نی نمی‌باشد. که به قطرهای متفاوت (از ۱.۵ تا ۳ سانتی‌متر) و طول‌های مختلف (از طول‌های ۳۰ تا ۷۰ سانتی‌متر) ساخته می‌شود. این ساز از انواع سازهای بی‌زبانه است که سراسر طول آن از هفت بند و شش گره تشکیل شده است. بر روی لوله‌ی نی، پنج سوراخ در طرف جلو و یک سوراخ در قسمت عقب قرار گرفته است. لبه‌ی لوله‌ی این ساز در قسمت دهانی و گاهی هم انتهای آن را با روکش برنجی کوتاهی می‌پوشانند. این روکش برنجی آنقدر نازک است که می‌تواند در لای دندان‌های جلویی قرار بگیرد. این ساز را نمی‌توان کوک کرد زیرا مانند سازهای دیگر دارای وسیله‌ای برای کوک گردید نمی‌باشد. بنا بر این، نی نقش ساز کوک دهنده‌ای را ایفا می‌کند، یعنی سازهای دیگر با آن منطبق می‌گردند. نی - مانند ابوا در ارکستر سمفونی - معمولاً در نقش تک‌نواز ظاهر می‌شود. وسعت صدای نی حدود دو اکتاو و نیم است ولی برای ایجاد صوت در اکتاو بالاتر، احتیاج به فشار دو برابر هوا می‌باشد تا صدای نی یک اکتاو زیرتر تولید گردد.باید دانست که هر نی فاقد یکی دو صدا است، به عبارتی میدان صدا یا کوک در انواع مختلف آن متفاوت است.

منبع: موسیقی ضربدر ۵، اثر جواد میرزا مصطفی

تک‌نوازی نی حس کسایی